Je kind in de knel in het samengestelde gezin

‘(Stief)kind in de knel’, dat was de titel van het symposium dat ik vorige week bijwoonde.
Een symposium over de dilemma’s en ingewikkelde problematiek die om d
e hoek komt kijken bij echtscheiding en vooral bij het samenvoegen van bestaande gezinnen: het samengestelde gezin.

Uit elkaar
Als ouders uit elkaar gaan, is er bijna altijd pijn en verdriet: bij de verlaten ouder, de ouder die verlaat en vooral bij de kinderen. Kinderen willen hun ouders het liefst in harmonie bij elkaar. Ook ouders zouden het liefst met de vader of moeder van hun kind een gezin blijven vormen. Maar soms, of eigenlijk vaak, zijn er redenen waardoor het gewoon niet meer gaat.
echtscheiding
Je partner vraagt je op een dag even te gaan zitten omdat hij of zij ‘je iets moet vertellen’. Hij of zij is verliefd op een ander en ziet jullie relatie niet meer zitten. Je partner voelde zich al een poosje niet meer gelukkig. Dit kan je zo’n onverwachte  dreun geven dat je de grondvesten onder je voelt wegslaan, al je zekerheden worden in een klap neergemaaid. Je voelt paniek en angst voor verlies en het lukt je niet meer redelijk te denken.

Vanuit die oerdrift probeer je alles wat je nog hebt te verdedigen om te kunnen behouden. Als jullie pijn heftig is, kan de breuk resulteren in een vechtscheiding waarbij je strijd voert over gevoelens van onrecht en om gelijk. Dit maakt dat het belang van jullie kind uit het oog verloren wordt.

Twee gezinnen onder één dak
Als de ex-partners, de ouders, met hun nieuwe relatie gaan samenwonen, kunnen de verhoudingen nog meer onder spanning komen staan en worden emoties ingewikkelder.
Je kind krijgt te maken met twee woonsferen en -culturen. Waar bij het ene gezin belangrijk wordt gevonden met elkaar aan tafel te eten, is bij het andere gezin met je bord op de bank de norm. Het kind moet hier steeds in schakelen, het maakt zich los van de ene sfeer om zich weer thuis te kunnen voelen in de sfeer van het andere huis.

Loyaliteit en verdriet naar de verlaten ouder kunnen maken dat een kind niet aan het eigen verdriet toe komt, het omschakelen en het ontspannen belemmert.
Ook al vindt het kind de nieuwe partner van vader of moeder wel aardig, de loyaliteit naar de verlaten ouder kan gevoelens van sympathie naar deze nieuwe partner in de weg staan.

Als een kind ervaart dat deze nieuwe partner ook iets toevoegt aan zijn/haar leven, kan het makkelijker zijn om deze partner, de stiefouder, in zijn of haar leven toe te laten.
Alle ouders houden in de regel het meest van hun eigen kinderen, dat geldt ook voor stiefouders. Kinderen voelen dit feilloos aan dus kun je hier het beste maar eerlijk over zijn, dan hoeft niemand zich te kort gedaan te voelen.

Moeilijkheden waar kinderen mee te maken kunnen hebben:

  • niet durven vertellen hoe leuk het was bij de ene ouder
  • de naam van de nieuwe partner niet mogen noemen bij de andere ouder
  • steeds schakelen van het ene gezin naar het ander
  • zich nergens écht thuis voelen
  • zich te kort gedaan voelen door de stiefouder
  • zich te kort gedaan voelen door de eigen ouder omdat deze meer aandacht besteed aan de stiefkinderen uit angst deze te kort te doen
  • spullen nodig hebben die het bij de andere ouder heeft laten liggen
  • stiefbroertjes en -zusjes waar het niet mee kan opschieten maar die wél in hetzelfde huis wonen
  • andere regels
  • nog een opvoeder erbij: jij bent mijn moeder/vader niet!
20180905_151750
Hoe nu verder?!
Voor kinderen is het helpend om een onafhankelijk persoon of een plek te hebben waar het zijn of haar verhaal kan doen. Dit kan iemand uit de omgeving zijn die onpartijdig is. Is zo iemand niet beschikbaar of zie je dat je kind verstoort raakt in zijn ontwikkeling, problemen op school krijgt, stil wordt, etc., dan is het raadzaam hulp te zoeken.

Voor kinderen vanaf 5 jaar is er het Heldentraject

Jongeren kunnen met een buddy praten via Villa Pinedo

Voor ouders die hun huwelijk/scheiding tot een goed einde willen brengen is er de
Schip-aanpak: vechten voor je scheiding

Advertenties

Een onzeker meisje en een coole wolf

 

Elke dinsdagmiddag na de lunchpauze steek ik mijn hoofd om de hoek van het klaslokaal. Op dat moment zie ik haar ogen oplichten en springt ze enthousiast op van haar stoel. Als we door de gang naar het therapielokaal lopen kijkt ze me met haar grote ogen vragend aan: ‘Gaan we vandaag weer schilderen?’

Dat is wat Manou het liefste doet, schilderen op groot doek. Ze lijkt precies te weten wat ze wil en als ik haar een tip geef, wuift ze die weg voordat ik ben uitgepraat. Met flinke druk op het penseel schildert ze het doek zwart, er komt een grijze bol bovenaan, dit is de maan. Dit is het leefgebied voor de wolf, haar lievelingsdier op dit moment. Ze vindt de wolf een moedig dier. ‘De wolf durft zichzelf te zijn, het is een mooi dier en hij is cool’ legt Manou uit.

Manou is bij mij aangemeld om meer zelfvertrouwen te ontwikkelen en op een fijne manier contact te maken met andere kinderen.

Nu vertelt ze stoere verhalen om indruk te maken op haar klasgenoten en zoekt ruzie met ze. Dezelfde grote ogen kijken de leerkracht uitdagend en boos aan als deze haar terecht wijst.

Tijdens de sessies geniet Manou van de individuele aandacht en heel langzaam komt er een barstje in haar opgebouwde pantser: ze vraagt me hoe ze het beste verschillende kleuren groen kan mengen.

Twee sessies later hoor ik dat ze aan de klas heeft verteld hoe ze in de vakantie een wolf heeft getemd. Met zachte stem biecht Manou op dat ze dit heeft verzonnen. Eigenlijk was ze bang dat er een wolf achter de bomen tevoorschijn zou springen, toen ze met haar ouders in het bos wandelde. Om haar angst te bezweren en om indruk te maken, heeft ze een verhaal verzonnen.

Deze schijnbaar kleine gebeurtenissen, het om hulp vragen en het opbiechten, zijn voor Manou grote stappen in haar ontwikkeling. Heel voorzichtig leert ze hulp accepteren, een tip ontvangen, leert ze dat ze niet alles al hoeft te weten en alles alleen hoeft te doen.

Ook bij mij ontwikkelt zich iets, het vertrouwen dat Manou op een dag haar onwaarschijnlijke verhalen niet meer nodig zal hebben, dat ze haar pantser in de kast durft te laten hangen. Dan zal ze ook haar klasgenoten durven te vertrouwen, kan ze delen en weet ze hoe ze vrienden kan maken.

De, nu nog eenzame, naar de maan huilende wolf zal dan wellicht omringd zijn door andere wolven.

20180626_112707

Echtscheiding, wat doet dat met een kind?

Elise wordt door haar ouders in mijn praktijk aangemeld. Ouders zijn 2 jaar geleden gescheiden. Ze omschrijven hun dochter van 6 jaar als een lief, gevoelig en energiek meisje. Sinds een half jaar echter, kan ze plotseling intens verdrietig zijn en heeft ze explosief boze buien. Op school durft ze niet naar de juf te gaan als ze verdrietig is. Ouders gunnen Elise dat ze weer blij is en haar verdriet adequaat kan uiten.

Elise is heel enthousiast om naar de sessies te komen. Ze is creatief en werkt met veel roze en paarse verf, alles krijgt een kleur van haar. Ze wil niet praten over de scheiding, dat is nog te dichtbij voor haar. Het is echter wel duidelijk dat ze spanning bij zich draagt, dit uit ze in druk en ontwijkend gedrag. De knuffels in mijn praktijk vliegen geregeld door de lucht en als ik haar aandacht wil, vraagt het geduld en rust: ik noem herhaaldelijk haar naam terwijl ik rustig blijf en haar aankijk.

Elise speelt wilde rollenspellen met de handpoppen, ze werkt met pastelkrijt en verf. Op deze manier kan ze haar verdriet over de scheiding uiten, zonder dat we het benoemen.

Na een paar maanden heb ik een afsluitend gesprek met ouders. Het gaat goed met Elise! Als er iets vervelends gebeurt, kan Elise haar verdriet uiten door te huilen en te vertellen wat haar verdrietig maakt.

Elise is weer blij en er is ontspanning in huis!

Boekentips om met je kind te lezen:

  • ‘Twee van Alles’ door Babette Cole
    ‘De ouders van Diederik-Jan en Mathilde hebben een vreselijke hekel aan elkaar. Het lijkt wel alsof er niets aan te doen is tot Mathilde met de oplossing komt’ Een boek dat met humor de problemen aanraakt die voor kinderen bij echtscheiding kunnen komen kijken.
  • Bang, boos, blij. Een helpboek voor als je ouders gescheiden zijn. uitgeverij SWP Amsterdam.
Voor meer informatie en verhalen uit de praktijk:
www.kindenkunstwerkt.nl
 a poster 9 april 2018
Theatervoorstelling over echtscheiding
Op maandagavond 9 april 2018 organiseren de Centra voor Jeugd en Gezin in de Duin-en Bollenstreek een theatervoorstelling in theater Floralis in Lisse met als thema ‘Echtscheiding, wat doet dat met een kind. De theatervoorstelling is voor iedereen die te maken heeft met een echtscheiding:  zelf, in de omgeving, in de familie, of op werk.Jaarlijks krijgen ongeveer 70.000 kinderen in Nederland te maken met een scheiding. Dat is één op de vijf kinderen. Voor kinderen verandert er veel in korte tijd. Vaak zijn kinderen hun gevoel van geborgenheid en veiligheid kwijt. Ze kunnen ergens anders komen te wonen, te maken krijgen met nieuwe partners en zien soms bepaalde familieleden helemaal niet meer.
Een scheiding gaat vooral vaak gepaard met verdriet, emoties en ruzies.
Door emotionele, herkenbare en soms humoristische scenes onderzoekt het publiek de do’s en don’ts van scheiden. Wat kunnen betrokkenen doen om de scheiding voor kinderen zo goed mogelijk te laten verlopen? Hoe kunnen ze verder na de scheiding?

Bij een scheiding moet veel geregeld worden. Praktische, zakelijke, maar ook emotionele zaken.
In de theaterfoyer staan verschillende deskundigen klaar om uw vragen te beantwoorden en om u te informeren.  Zo zijn onder andere een hypotheekadviseur, advocaat, ‘Kind en Kunstwerkt! kunstzinnige therapie voor Helden en Buitenbeentjes’, jongeren namens Villa Pinedo en medewerkers van het Centrum voor Jeugd en Gezin aanwezig voor informatie en advies.

Tickets kosten € 3,50 (inclusief pauzedrankje) en kunnen worden besteld via www.floralislisse.nl/theater/programma
De deuren van Theater Floralis aan het Floralisplein in Lisse openen om 19:30 uur; de voorstelling start om 20:00 uur. Parkeren is gratis.

Spelenderwijs naar elkaar luisteren

‘Als jij daar nu groen kleurt, lijkt het net gras’. Moeder en zoon werken samen in een kunstwerk. Moeder neemt de leiding en het is de bedoeling dat zoon volgt. Dat doet hij best goed. ‘Kijk, nu hebben we samen een ei gemaakt, daar komt een kuikentje uit!’
Thuis luistert zoon niet altijd even goed en gaat graag zijn eigen gang. Als ouders hem vragen iets te doen, negeert hij hen vaak. Het is niet meer gezellig; het contact tussen zoon en ouders is gespannen en ouders horen zichzelf te vaak mopperen op hun kind.

In mijn praktijk werk ik doorgaans individueel met kinderen. Soms vraag ik een ouder samen met zijn of haar kind te komen werken om meer inzicht te krijgen in de dynamiek tussen ouder en kind en zo meer gerichte begeleiding te kunnen geven. Voor ouders kan het heel verhelderend zijn om, door middel van beeldend werken, te zien hoe de wisselwerking in contact met hun kind verloopt.

Tijdens zo’n sessie is er vaak plezier tussen ouder en kind:
De ouder kan ontspannen en ontdekt weer even het kind in zichzelf en zoon of dochter geniet van de volledige aandacht van papa of mama. Het samen werken aan een kunstwerk, werkt verbindend.
Wat er op papier of in de klei wordt ervaren en uitgewerkt, werkt thuis door. Ouders merken dat het contact wordt hersteld, er is weer meer plezier en er wordt beter naar elkaar geluisterd.

Elke eerste zaterdag van de maand is er open atelier in de Kunstelacademie voor kinderen vanaf 5 jaar.OLYMPUS DIGITAL CAMERAZaterdag 7 april zijn ook ouders welkom om met hun kind  kunst te komen maken.
Als je kind het fijner vindt alleen te komen, mag dat natuurlijk ook.
http://www.kindenkunstwerkt.nl

Luister nou toch eens naar me!

Wellicht komt bovenstaande zin je bekend voor…

Je hoort het jezelf zeggen of misschien hoor je dit je kind(eren) boos en verdrietig uitroepen.
Goed luisteren is best moeilijk.
Let maar eens op: als iemand iets begint te vertellen heb je wellicht meteen gedachten over wat jij zelf in dergelijke situatie hebt meegemaakt.
Of de ander zoiets zegt als ‘ja dat herken ik’ en neemt zomaar het gesprek over!

Wat ons kan belemmeren in het luisteren naar ons kind, is een beeld wat we ons gevormd hebben, het beeld van hoe het hoort of hoe we het graag willen (zien).
Als je echt luistert, moet je misschien je beeld dat je van je kind hebt bijstellen.

Als jouw kind bijvoorbeeld niet de kleding aan wilt die jij heb uitgekozen en zelf iets kiest, schaam je je misschien om de rare kleurcombinatie. Of als je kind weigert iemand een hand te geven, voel je je opgelaten om het ‘onbeleefde gedrag’.
Je trekt het je wellicht persoonlijk aan en voelt je falen als opvoeder.

Neem eens de tijd om te luisteren naar de beweegredenen van je kind.
Durf je het beeld dat je hebt hoe jouw kind zou moeten zijn, los te laten?

Een kind dat zich niet gehoord voelt, kan zich erg onzeker voelen en denken dat het (er) niet mag zijn zoals het is, dat het niet goed is zoals het is. Een kind dat zich niet gehoord voelt, zal zelf ook minder goed luisteren.

Het vraagt moed om los te laten. Kun je echt open en oprecht naar je kind kijken en luisteren zonder vooraf gevormde gedachte over hoe het zou moeten?

Tijdens één van de aanvaringen die ik met een van mijn (toen puber)zoons had, verweet hij mij dat ik niet naar hem luisterde.
Ik vond dat hij gewoon zijn eigen gang ging, hij moest eerst maar eens naar míj luisteren en zich aan de regels houden.
In mijn beleving lag onze miscommunicatie aan hem, als hij zich zou gaan gedragen zou het goed komen.
Ik kon niet buiten mijn eigen beeld kijken waardoor ik hem niet écht kon zien. Dit leidde tot een heftige confrontatie.

Pas later zag en hoorde ik hem: Hij ging de strijd niet aan om mij dwars te zitten of om vervelend te zijn: Hij probeerde mij duidelijk te maken dat hij niet lekker in zijn vel zat.

 

Hier is een fijne oefening in luisteren:

Neem zo’n 10 minuten de tijd. Zorg dat er geen afleiding is van t.v. of telefoon.
Ga tegenover elkaar zitten zodat je elkaar goed kunt zien. Kijk elkaar aan en zorg dat je armen en benen los van elkaar zijn, je hebt een open luisterhouding.

Gebruik een timer en laat je kind zo’n 5 minuten vertellen. Bijvoorbeeld over wat het die dag heeft meegemaakt, hoe het zich voelt, wat het moeilijk of juist leuk vindt. Het maakt niet zoveel uit waar het over gaat.
Wat wel belangrijk is, is dat je kind met ‘ik’ begint. Je kind vertelt vanuit zichzelf.

Je luistert met open houding en met volle aandacht, zonder oordeel. Alsof je deze persoon die tegenover je zit voor het eerst ontmoet en je nieuwsgierig bent naar wat hij of zij te vertellen heeft. Je stelt geen vragen, knikt af en toe bemoedigend.

Als de 5 minuten voorbij zijn, vat je kort samen wat je hebt gehoord en je vraagt of dat klopt. Je kind kan nu aanvullen of verduidelijken als dat nodig is.
Als het lukt kun je ook naar de boodschap achter de woorden luisteren. Hoe vaker je deze oefening doet, hoe makkelijker het je zal afgaan.

Zorg dat je de oefening duidelijk afsluit, bijvoorbeeld door elkaar te bedanken, te knuffelen of een afspraak voor een volgende keer te maken.

Eventueel wissel je van rol.

 

Kinderwens

Ik was een meisje van acht jaar toen ik met mijn ouders langs ‘de Lindenhof’ in Noordwijk liep. De Lindenhof was in die tijd buitenkliniek voor kinderen van het Academisch Ziekenhuis Leiden. Een prachtig monumentaal gebouw met witte gordijnen voor de hoge ramen. Mijn moeder vertelde dat daar zieke kinderen lagen.

We liepen daar wel vaker en elke keer zocht ik, staand op mijn tenen, naar een plekje waar de gordijnen misschien niet helemaal dicht waren. Ik was heel nieuwsgierig wat zich daarbinnen afspeelde. Nooit lukte het me naar binnen te kijken.
Maar ik had mijn beeld toch al gemaakt en wist: daar wil ik later gaan werken. Die zieke kinderen die daar in dat mooie huis liggen, die wil ik helpen.

Ik ben inderdaad een pedagogische opleiding gaan doen; ik heb gewerkt met gezonde kinderen en met -meervoudig- gehandicapte kinderen. Die zieke kinderen achter de witte gordijnen in de buitenkliniek, die was ik eigenlijk een beetje vergeten.

De Lindenhof heeft al lang een andere bestemming, het AZL heet al jaren LUMC. De buitenkliniek is verhuisd naar een afdeling binnen het LUMC.

Ook al vele jaren later, ben ik afgestudeerd als kunstzinnig therapeut. Ik vind het heerlijk om zo mijn passie in het werken met kinderen en mijn creativiteit te kunnen combineren. Door mijn werk ben ik in contact gekomen met de Stichting Kunstwens.

De Stichting Kunstwens helpt -ernstig- zieke kinderen te ervaren een kunstenaar te zijn en even te vergeten dat ze ziek zijn, thuis of in het ziekenhuis. Graag werk ik mee aan deze schildermiddagen op de kinderafdeling in het LUMC.

Onlangs schilderde ik met een meisje van 11 jaar, Evy.
Evy voelt zich rot en heeft nergens zin in. Ze zit bleek en somber in haar bed en voelt zich lamlendig na maanden opname, onderzoeken en operaties.

Evy denkt dat ze niet kan schilderen maar wil wel graag een portret van haar lievelingsknuffel die altijd bij haar in bed zit. Ik zeg haar toe haar te helpen, samen lukt ons dat wel en ik heb een mooi rond schilders doekje voor
Evy meegenomen. We kiezen samen de kleuren en ze gaat aan de slag. De knuffelhond poseert als een volleerd model, mijn rol bestaat slechts uit het geven van wat tips op aanvraag.
Het meisje krijgt steeds meer plezier in het schilderen en er komt zelfs een beetje kleur op haar wangen. Daar word ik dan weer blij van.

Als het schilderij klaar is, is Evy een stuk vrolijker en zelfs trots op haar werkstuk. En hoewel het resultaat niet belangrijk is, is het een prachtig gelijkend portret geworden.

En ik, ik ben blij dat ik weer heb kunnen helpen een kunstwens tot stand te brengen.

Als ik na het schilderen door de gang van de afdeling loop en daar de foto zie hangen van de buitenkliniek de Lindenhof, denk ik weer aan mijn eigen kinderwens die op zo’n middag elke keer weer uitkomt. Herenhuis_LINDENHOF_-_Noordwijk-Binnen_-_20526241_-_RCE